Transport kontenerowy jest jednym z najważniejszych elementów współczesnej logistyki. Kontener może rozpocząć swoją drogę w fabryce, następnie trafić na ciężarówkę, do terminala kolejowego, później na statek, a na końcu ponownie na samochód ciężarowy, który dostarczy go do odbiorcy. Taki sposób organizacji przewozu pozwala połączyć różne gałęzie transportu w jeden łańcuch dostaw. W zależności od odległości, rodzaju towaru, terminu dostawy i dostępnej infrastruktury można wykorzystać transport drogowy, kolejowy, morski albo ich kombinację. Unia Europejska rozwija właśnie takie rozwiązania, ponieważ pozwalają lepiej wykorzystywać zalety poszczególnych środków transportu.
Transport kontenerowy polega na przewożeniu towarów w standaryzowanych kontenerach, które mogą być stosunkowo łatwo przenoszone pomiędzy różnymi środkami transportu. Najważniejszą zaletą jest to, że podczas zmiany środka transportu nie trzeba przeładowywać znajdującego się w środku towaru. Kontener może więc zostać załadowany u producenta, odebrany przez ciężarówkę, przewieziony do terminala kolejowego, następnie trafić na pociąg, a później na statek. Po dotarciu do portu docelowego proces może zostać odwrócony. Taki schemat ogranicza liczbę operacji związanych z bezpośrednim przeładunkiem towaru. Ma to ogromne znaczenie przy przewozie towarów na duże odległości. Kontenery są szczególnie popularne w handlu międzynarodowym, a transport morski pozostaje podstawą światowego handlu towarami. Komisja Europejska wskazuje, że drogą morską przewożonych jest ponad 80% światowego handlu towarowego pod względem wolumenu.
Typowy transport kontenera może składać się z kilku etapów. Nie zawsze wszystkie występują w każdym zleceniu, ale przy imporcie z Azji do Europy schemat może wyglądać następująco:
fabryka → samochód ciężarowy → terminal → kolej → port → statek → port docelowy → kolej lub ciężarówka → odbiorca
Pierwszy etap to zwykle tzw. pierwszy odcinek drogowy. Ciężarówka odbiera pusty kontener lub gotowy kontener z towarem i dostarcza go do terminala. Następnie kontener jest przeładowywany na pociąg albo kierowany bezpośrednio do portu.
W porcie następuje obsługa terminalowa, formalności oraz załadunek na statek. Po dotarciu do portu docelowego kontener jest rozładowywany i rozpoczyna się kolejny etap transportu w głąb kraju.
Właśnie dlatego organizacja przewozu kontenerowego wymaga koordynacji kilku podmiotów. W całym procesie mogą uczestniczyć producent, spedytor, przewoźnik drogowy, operator kolejowy, terminal, port, armator, agencja celna oraz odbiorca.
Transport morski jest podstawowym wyborem przy przewozach między kontynentami. Jego największą zaletą jest możliwość przewożenia bardzo dużej liczby kontenerów podczas jednego rejsu. Dla przedsiębiorcy oznacza to możliwość sprowadzenia dużej partii towaru z odległego rynku bez konieczności organizowania transportu lotniczego, który w przypadku ciężkich ładunków byłby zazwyczaj znacznie droższy.
Minusem jest natomiast czas. Transport morski nie jest rozwiązaniem dla przesyłek, które muszą dotrzeć do odbiorcy w ciągu kilku dni. Trzeba uwzględnić nie tylko sam rejs, ale również oczekiwanie na statek, obsługę portową, odprawę i dalszy transport lądowy. Dlatego przy planowaniu importu nie należy patrzeć wyłącznie na czas przepłynięcia statku. Liczy się czas całego łańcucha dostaw od momentu odebrania towaru od producenta do jego dostarczenia do magazynu odbiorcy.
Kolej jest szczególnie interesująca przy przewozach na długich dystansach lądowych. Kontener może zostać przewieziony pociągiem pomiędzy portem a terminalem położonym w głębi kraju, a następnie odebrany przez samochód ciężarowy.
Takie rozwiązanie pozwala ograniczyć długość odcinka wykonywanego ciężarówką. Komisja Europejska wskazuje, że transport intermodalny może łączyć elastyczność transportu drogowego na pierwszym i ostatnim odcinku z zaletami kolei na głównej części trasy. Kolej ma jednak swoje ograniczenia. Konieczna jest dostępność odpowiedniego terminala, połączenia kolejowego oraz wolnej przepustowości. Dlatego nie każda relacja będzie równie korzystna.
Transport drogowy jest najbardziej elastycznym elementem całego łańcucha. Ciężarówka może odebrać kontener bezpośrednio z zakładu produkcyjnego i dostarczyć go do terminala, portu lub magazynu odbiorcy. Nie potrzebuje przy tym dostępu do specjalnej infrastruktury kolejowej. Może również obsłużyć tzw. ostatnią milę, czyli końcowy etap pomiędzy terminalem a miejscem dostawy. Z tego powodu transport drogowy jest trudny do zastąpienia. Nawet w rozbudowanych łańcuchach intermodalnych samochód ciężarowy najczęściej odpowiada za pierwszy i ostatni odcinek. Komisja Europejska podkreśla właśnie tę rolę transportu drogowego w połączeniu z koleją, żeglugą śródlądową i transportem morskim.
| Rodzaj transportu | Największa zaleta | Ograniczenie | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Morski | duża skala przewozu | długi czas dostawy | handel międzykontynentalny |
| Kolejowy | efektywny przewóz na długim dystansie | zależność od terminali i sieci kolejowej | przewozy kontenerowe na lądzie |
| Drogowy | elastyczność i dostawa door-to-door | większa zależność od ruchu drogowego | pierwszy i ostatni odcinek |
W przypadku transportu intermodalnego ten sam kontener pozostaje jednostką ładunkową podczas całej trasy. Zmienia się natomiast środek transportu. Przykładowo kontener z towarem z Chin może zostać dostarczony ciężarówką do terminala, następnie trafić koleją do portu, zostać załadowany na statek, a po dotarciu do Europy ponownie zostać przewieziony koleją i ciężarówką. Taki model jest rozwijany w Europie. Unia inwestuje w połączenia pomiędzy portami, liniami kolejowymi, drogami i terminalami multimodalnymi. Przykładem jest korytarz Bałtyk–Adriatyk, który łączy m.in. polskie porty w Gdańsku, Gdyni, Szczecinie i Świnoujściu z Europą Południową. W ramach tego korytarza funkcjonuje sieć terminali kolejowo-drogowych oraz połączeń drogowych i kolejowych.
Nie ma jednego rozwiązania odpowiedniego dla każdego ładunku. Przed podjęciem decyzji należy przeanalizować kilka parametrów.
Najważniejsze są przede wszystkim:
Przy małej przesyłce i krótkim dystansie bezpośrednia ciężarówka może być najlepszym rozwiązaniem. Przy dużym wolumenie i długiej trasie warto natomiast przeanalizować połączenie kilku środków transportu.
Największy potencjał pojawia się przy dłuższych trasach. Komisja Europejska analizowała konkurencyjność różnych technologii przeładunku i wskazała, że w określonych warunkach intermodalny transport kontenerów z wykorzystaniem standardowych technologii przeładunkowych może konkurować z przewozem drogowym na dystansach około 1000 km. Jednocześnie pod względem kosztów zewnętrznych przewaga rozwiązań intermodalnych może pojawiać się wcześniej. Nie oznacza to jednak, że każdy przewóz powyżej 1000 km automatycznie powinien zostać przeniesiony na kolej. Na końcową cenę wpływają m.in. opłaty terminalowe, dostępność połączeń, czas oczekiwania, koszty pierwszego i ostatniego odcinka oraz konieczność dodatkowych operacji. Dlatego opłacalność trzeba policzyć dla konkretnej relacji. Możesz też poprosić o wycenę transportu: WYCENA
Port jest znacznie bardziej złożonym miejscem niż zwykły punkt przeładunkowy. Kontener może przechodzić przez kilka etapów obsługi: wjazd do terminala, kontrolę dokumentów, czasowe składowanie, obsługę celną, przeładunek oraz załadunek na statek. Dlatego przy imporcie i eksporcie trzeba odpowiednio wcześniej przygotować dokumentację. Opóźnienie jednego elementu może spowodować, że kontener nie zostanie obsłużony zgodnie z pierwotnym harmonogramem. Warto też pamiętać, że czas dostawy zależy nie tylko od odległości. Na termin może wpływać dostępność miejsca na statku, kolejka w terminalu, sytuacja na trasie kolejowej czy drogowej oraz procedury celne.
Jedną z dużych zalet kontenerów jest też ograniczenie liczby bezpośrednich manipulacji samym towarem. Towar jest zabezpieczany w kontenerze, a podczas zmiany środka transportu przemieszczany jest cały kontener.Nie oznacza to jednak, że można zrezygnować z prawidłowego zabezpieczenia ładunku. Towar musi być odpowiednio rozmieszczony i unieruchomiony wewnątrz kontenera. Ma to szczególne znaczenie przy przewozach morskich, gdzie ładunek może być narażony na ruchy statku. Właściwe pakowanie jest więc częścią organizacji transportu, a nie dodatkiem do usługi.
Wybierając środek transportu, warto rozdzielić czas samego przejazdu od czasu całej operacji logistycznej. Ciężarówka może przejechać trasę bezpośrednio, ale jest uzależniona od sytuacji na drogach i obowiązujących ograniczeń. Kolej może być efektywna na długim odcinku, ale wymaga dostępu do terminali i odpowiedniego rozkładu połączeń. Statek przewozi ogromne ilości towarów, ale transport morski jest z natury wolniejszy. Właśnie dlatego profesjonalna organizacja przewozu powinna uwzględniać cały łańcuch dostaw, a nie tylko pojedynczy odcinek.
Nowoczesna logistyka coraz mocniej wykorzystuje cyfrowe systemy monitorowania. Informacje o lokalizacji ładunku mogą być przekazywane pomiędzy kolejnymi uczestnikami łańcucha dostaw. Ma to szczególne znaczenie wtedy, gdy transport obejmuje kilka środków transportu. Przewoźnik drogowy musi wiedzieć, kiedy kontener będzie gotowy do odbioru z terminala. Odbiorca musi natomiast wiedzieć, kiedy przesyłka dotrze do jego magazynu. Komisja Europejska wskazuje, że technologie informacyjne pomagają w śledzeniu i monitorowaniu towarów przemieszczających się pomiędzy różnymi gałęziami transportu.
Europa posiada rozbudowaną sieć dróg, linii kolejowych, portów i terminali. Dzięki temu możliwe jest tworzenie wieloetapowych łańcuchów dostaw. Dobrym przykładem jest korytarz Morze Północne–Bałtyk. Łączy on porty w Belgii, Holandii i Niemczech z Polską, a następnie prowadzi dalej przez państwa bałtyckie w kierunku Finlandii i Szwecji. Obejmuje drogi, kolej, porty, terminale oraz drogi wodne. Dla polskich przedsiębiorstw ma to szczególne znaczenie. Położenie kraju pozwala wykorzystywać zarówno porty bałtyckie, jak i połączenia lądowe z Europą Zachodnią i Południową.
Najlepiej zacząć od określenia całej trasy, a dopiero później dobrać środki transportu. Należy ustalić miejsce załadunku, port lub terminal początkowy, miejsce docelowe oraz wymagany termin dostawy. Następnie można porównać warianty. Pierwszy może zakładać przewóz wyłącznie drogowy. Drugi drogę i kolej. Trzeci ciężarówkę, kolej i statek. W zależności od potrzeby. W przypadku importu z odległych rynków wariant morski będzie często naturalnym elementem całego procesu.
Na końcu trzeba uwzględnić wszystkie koszty, a nie tylko stawkę za główny odcinek. Do ceny mogą dochodzić przeładunki, opłaty terminalowe, magazynowanie, odprawa celna, transport drogowy oraz inne usługi dodatkowe. Transport kontenerowy pozwala połączyć drogę, kolej i morze w jeden sprawnie działający łańcuch dostaw. Każda z tych gałęzi ma inne zalety. Statek najlepiej sprawdza się przy dużych ilościach towaru i przewozach międzykontynentalnych. Kolej może być korzystna na długich odcinkach lądowych, natomiast ciężarówka zapewnia największą elastyczność i pozwala dostarczyć kontener bezpośrednio do klienta.
Najważniejsze nie jest więc pytanie, który środek transportu jest najlepszy. Trzeba odpowiedzieć na pytanie, jak połączyć poszczególne środki transportu, aby uzyskać najlepszy stosunek ceny, czasu i bezpieczeństwa.
Dobrze zaplanowany transport kontenerowy może obejmować kilka różnych etapów, ale dla klienta powinien tworzyć jeden spójny proces, od odbioru towaru u nadawcy aż do dostawy pod wskazany adres. Jeśli potrzebujesz organizacji przewozu kontenera drogą lądową, warto od początku ustalić dokładne parametry ładunku, trasę i wymagany termin. Na tej podstawie można dobrać rozwiązanie obejmujące sam transport ciężarówką albo połączenie transportu drogowego z innymi gałęziami transportu.
